Moord toen de wereld nog offline was

r1112477

13 apr

3 minuten om te lezen

Afbeelding via Wix

Van podcast naar theatershow

De Volksjury groeide de voorbije jaren uit van een niche true-crime podcast tot publiekslieveling. Laura Scheerlinck en Silke Vandenbroeck waren in 2017 de eersten die het genre hier echt op de kaart zetten, en bouwden sindsdien een breed en trouw publiek op, met intussen meer dan 400 000 luisteraars per maand. Hun werk werd ook bekroond: zo werden ze meermaals genomineerd voor de Kastaars! en vielen ze in de prijzen bij de çavaria Awards en de Oorkondes in 2022 waar ze de publieksprijs in de wacht sleepten, wat hun positie als toonaangevende true-crime makers in de Lage Landen onderstreept.

Onverwacht wervelend

Met A Nineties Murder brengen ze geen klassieke live podcast, maar een theatrale beleving. De voorstelling is opgebouwd als een scenische reconstructie van de jaren negentig: licht overdreven acteerwerk, muziek en karaoke en bewust uitvergrote theatrale elementen die aanvankelijk bij mij een zekere ongemak oproepen, maar bij nader inzien als een perfect passend maatpak blijken aan te sluiten bij de persoonlijkheden van de twee dames. Wat aanvankelijk aanvoelt als overdreven spel of bijna ongemakkelijke overacting, wordt een middel om humor, vervreemding en interactie te laten ontstaan. Wanneer er iets misloopt, wanneer een reactie uit het publiek anders is dan verwacht, of wanneer de toon even kantelt, voelt dat niet storend maar net onderdeel van de ervaring.

Het publiek kan zich niet lang in de veilige rol van toeschouwer verschuilen, maar wordt al snel en telkens opnieuw uit zijn passiviteit losgerukt en in het midden van de beslissing geplaatst. Je kijkt niet alleen — je moet kiezen. Elke keuze is echter een snede in de werkelijkheid: ze onthult een pad, en begraaft tegelijk de paden die even goed open lagen om te bewandelen. Zo ontstaat een beklemmende onzekerheid, een voortdurende twijfel die zich in je nestelt alsof het verhaal zich ergens net buiten je blikveld voltooit. De vraag "whodunnit" is geen spel meer, maar voelt als een last: te groot om lichtvaardig te dragen, te complex om met vertrouwen te beantwoorden.

Publiek als mede-onderzoeker

De interactiviteit is geen gimmick, maar de kern van de voorstelling. Ze maakt het publiek een mede- onderzoeker, maar ook een mede-verantwoordelijke voor de gaten in het verhaal. Daardoor blijft er ondanks het antwoord op de grote vraag toch een gedeelde ervaring van twijfel en interpretatie over.

In die zin stopt de voorstelling niet bij het applaus. In de foyer en op weg naar buiten wordt het verhaal opnieuw samengesteld in gesprekken rondom mij: wie was verdacht, wat hebben we gemist, en of de keuzes wel de juiste waren. Het theater verschuift zo van scène naar sociale ruimte. Wat overblijft is een voorstelling die niet probeert te bevestigen wat je al kende van De Volksjury, maar die die verwachting net onderuithaalt. Ze dwingt je om anders te kijken, ook al is dat in het begin niet vanzelfsprekend.

Het was niet wat ik vooraf verwachtte, maar het stelde me terugkijkend niet teleur. Ik moest groeien in het stuk: van verbazing en een zekere ongemakkelijkheid, over het leren herkennen van de humor, tot het loslaten en meegaan in de logica van de voorstelling.

De zaal als klaslokaal

Ik moest voortdurend denken aan de voorwaarden van een goede les; precies daarin schuilt ook wat deze voorstelling zo interessant maakte. Laura en Silke lijken precies te begrijpen wat in een klaslokaal vaak gezocht wordt: het activeren van voorkennis, het bewust schuren met verwachtingen, en het voortdurend prikkelen van nieuwsgierigheid zonder die meteen te bevredigen. Je wordt niet simpelweg meegenomen in een verhaal, maar uitgenodigd om het mee te reconstrueren, om hypotheses te vormen, bij te sturen en te twijfelen.

Elke scène fungeert als een activerende werkvorm: een onverwachte wending, een spelelement, een keuze die dwingt om positie te nemen. A Nineties Murder laat het publiek denken terwijl het kijkt, laat hen herformuleren terwijl ze ervaren. Niet de overdacht van kennis staat centraal, maar de productie van betrokkenheid. En misschien is het dat wel wat de voorstelling goed maakt: omdat ze, net als een goede les, niet eindigt wanneer het stil wordt, maar verder leeft in alles wat je als toeschouwer blijft herkauwen en probeert te doorgronden.